La Forza del Destino

(De macht van het noodlot)

Giuseppe Verdi

Libretto van Francesco Maria

Piave, gebaseerd op het "Don Alvaro o la fuerza del sino (1835)" van Angel de Saavedra, met gebruikmaking van de scènes uit Wallensteins Lager,(1799) van Friedrich Schiller.

Opera met ouverture in 4 aktes

Plaats en tijd	Spanje en Italië, midden 18e eeuw
Première	St. Petersburg (Het Keizerlijk Grote Theater) 10-11-1862
Première Herziene versie	(na Tekstbewerking door A. Ghislanzoni) Milaan (Teatro alla Scala) 27-02-1869

Bezetting

Vladimir Kuzmenko (Don Alvaro) Andrea Gruber (Donna Leonora di Vargas)

Markies van Calatrava	bas
Leonora di Vargas (zijn dochter)	sopraan
Don Carlo di Vargas (zijn zoon)	bariton
Alvaro (halfbloed koningsgeslacht Inca`s)	tenor
Preziosilla (jonge zigeunerin)	mezzosopraan
Pater Melitone (Franciscaan)	bariton/bas
Pater Guardiano (Franciscaan)	bas
Curra (dienstmeisje van Leonora	mezzosopraan
Mastro Trabucco (muildierdrijver)	tenor
Veldarts	tenor/bas
Burgemeester (Alcade)	bas

Inhoud

Akte I

Een kamer in het paleis van de familie Calatrava in Sevilla.

De Markies wenst zijn dochter goedenacht, maar weet niet dat zij deze avond met haar minnaar Don Alvaro zal weglopen. Haar vader wijst een verbintenis af, omdat Alvaro Indiaans bloed heeft. Leonora twijfelt of zij de grote stap zal wagen. (Aria: Me pellegrina ed orfana) Haar kamenierster Curra spreekt haar moed in. Alvaro komt binnen door het raam. (duet: Ah per sempre o mio bell'angiol.)
Omdat Leonora te lang aarzelt worden zij tegengehouden door haar vader, die met getrokken degen het vertrek binnenkomt. Hij geeft zijn bedienden opdracht Alvaro gevangen te nemen. In een gebaar van overgave gooit deze zijn pistool aan de voeten van de Markies, maar het gaat af en doodt de Markies. Stervend vervloekt hij zijn dochter, die door Alvaro wordt weggedragen.

Akte II

Eerste toneel

Het dorp Hornachuelos.

De vlucht van Alvaro en Leonora is mislukt. Zij zijn elkaar kwijtgeraakt. Leonora zoekt haar geliefde. Verkleed als man en onder bescherming van de oude trouwe muilezeldrijver Trabucco wil zij aan de wraak van haar broer Carlo ontkomen. In een herberg komt zij onverwacht tegenover haar broer te staan, maar zij wordt niet herkend. Preziosilla een zigeunerin komt vertellen dat er een oorlog is uitgebroken en dat de mannen naar Italië moeten om tegen de Duitsers te vechten. In haar lied prijst zij de oorlog aan. (aria: Al suon del tamburo.)
Carlos licht de nieuwsgierige menigte in over de vlucht van zijn zus en Alvaro. Hij vertelt zijn eigen geschiedenis in een ballade, (aria: Son peredam, son ricco d`onore.)
Volgens hem is de moordenaar van zijn vader naar Amerika vertrokken. Leonora voelt zich schuldig aan de dood van haar vader, en verraden door Alvaro. Ze besluit boetedoening te doen.

Tweede toneel

Franciscanenklooster 'Madonna degli Angeli' in de buitenwijken van Hornachuelos.

Leonora vlucht niet alleen voor haar broer , maar vraagt ook om vergeving van haar zonden. (aria: Madre pietosa vergine,) begeleid door gezang van monniken (koor Venite adoremus) op de achtergrond.
Ze gaat niet in een klooster, maar besluit als kluizenaar in een grot te gaan leven. De abt Guardiano waarschuwt haar voor de grote eenzaamheid die haar te wachten staat, (duet. Infelice, delusa, reietta) ,maar zij is vastberaden en blijft bij haar besluit. De abt willigt haar verzoek in en zegt toe dat hij haar zelf regelmatig proviand zal brengen. Voor noodgevallen is er een bel, maar zij zal nooit meer een menselijk wezen zien. Hij waarschuwt dat niemand een poging mag doen om te weten te komen wie zij is, (aria Il santo nome di Dio). Hij zegent Leonora, die zijn hand kust en naar de kale grot vertrekt. (aria. La vergine degli angeli).

In La Traviata met dokter Grenvil (Arnd Gothe) - foto Olaf Struck

Begin negentiger jaren zong Angelina Ruzzafante "Madre pietosa vergine" waarbij ze werd begeleid door mannenkoor St. Caecilia Koningsbosch

Akte III

Eerste toneel

Een bos bij Velletri in Italië

In de jaren die voorbij zijn gegaan hebben zowel Alvero en Carlo (onder een valse naam) het ver geschopt in het Spaanse leger. Alvoro klaagt over het verlies van Leonora, (aria O tu che in seno agli angeli). Bij een gokspel, dat tot een gevecht leidt wordt Don Carlo van de dood gered door Alvaro. De twee zweren elkaar eeuwige vriendschap, en gaan op weg om te strijden.

Tweede toneel

De legerkwartieren van een Spaanse officier.

Carlo brengt Alvaro binnen die ernstig gewond is. Alvaro geeft zijn vriend een doosje, met daarin brieven die na zijn dood ongeopend verbrand dienen te worden. Carlo belooft dit, en Alvaro wordt door de dokter behandeld. (aria Sollene in quest'ora.) Omdat Carlo de reactie van zijn vriend bij het noemen van de naam Calatrava vreemd vindt, komt hij in de verleiding om de doos te openen. (aria Urna fatale del mio destino. ) Tussen de papieren vindt hij een portret van zijn zus Leonora. Nu pas herkent Carlo zijn vijand. Als de dokter hem komt vertellen dat Alvaro zal overleven roept Carlo opgewonden dat hij wraak zal nemen, op Alvaro en op Leonora. (aria Egli e salvo, oh gioia immensa). Als Alvaro hoort dat Leonora nog in leven is wil hij haar gaan zoeken samen met Carlo. Maar Carlo weigert hooghartig zijn hulp wat leidt tot een duel. (duet. Sleale, il segreto fu dunque violato). Zij worden door de wachtposten uit elkaar gehaald. Alvaro werpt zijn degen weg en geeft te kennen dat hij de rest van zijn leven in een klooster wil gaan om daar vrede te vinden. Hierna komt het kamp tot leven, er wordt wijn geschonken, marskramers bieden hun waren aan en in deze drukte voorspelt Preziosilla de toekomst. (koor Venite all' indovina). En Trabucco die ook aanwezig is probeert tweedehands spullen te verkopen. (aria A buon mercato chi vuol comprare. ) De vermanende woorden van Fra Melitone (aria Toh, toh, poffare il mondo), wekken de woede op van de soldaten. Gelukkig kan Preziosilla hun aandacht afleiden met haar tamboer-immitatie, (aria Rataplan, rataplan, della gloria), en iedereen doet mee.

Akte IV

Eerste toneel

De binnenplaats van het Franciscanen-klooster.

Met tegenzin deelt Melitone aalmoezen uit aan de bedelaars. Als het volk hem vergelijkt met hun favoriete monnik Raffaele, met zijn doordringende ogen wordt hij woedend en jaagt iedereen de poort uit. Maar Padre Guardino zegt dat Raffaele een voorbeeld is voor alle monniken, (duet. Del mondo i disinganni). Na zeven jaar heeft Carlo eindelijk Don Alvaro gevonden in het klooster. Hij probeert Alvaro uit te dagen tot een gevecht, (duet, Invano, Alvaro ti celasti al mondo), echter zonder succes. Alvoro neemt alle beledigingen zachtmoedig op (aria Le minaccie, i fieri accenti) ,maar als Carlo hem een mulat noemt verliest hij zijn zelfbeheersing, en er volgt een gevecht op leven en dood.

Tweede toneel

Voor de grot, in de buurt van het klooster.

Leonora, die hier als kluizenaar woont zingt hier haar grote (aria. Pace, pace mio Dio). De innerlijke rust waar ze naar zocht, heeft ze echter nooit gevonden. Nog steeds lijdt ze onder de liefde die ze voelt voor Alvaro. Twee mannen, Carlos en Alvaro op zoek naar een biechtvader, vallen de kluizenaarsgrot van Leonora binnen. In het duel is Carlo dodelijk verwond. De twee geliefden herkennen elkaar, maar Leonora wordt door haar stervende broer neergestoken. Met de zegen van pater Guardiano sterft ze in Alvaro`s armen. (Terzet, Non imprecare, umiliati a lui. Alvaro is wanhopig.
(In de eerste versie pleegt Alvaro zelfmoord, door zich in een afgrond te storten)
Zowel de opera Simon Boccanegra als Don Carlos zijn over het geheel genomen muziekwerken van gelijkblijvende sterkte. La Forza Del Destino daarentegen, geschreven tussen deze twee opera`s is van totaal andere aard. Het plan om een opera te schrijven rond het thema van het willekeurige lot, leverde een opera op die grillig in elkaar steekt, met een onsamenhangend beeldend verhaal. Maar tegelijkertijd bood dit ook de mogelijkheid om te experimenteren met steeds terugkerende muzikale thema`s. Een voorbeeld hiervan is het thema dat 'Het Lot' zelf symboliseert, en dat horen we in de ouverture, tijdens de climax van het eerste bedrijf, waarna dit op andere momenten weer terugkeert.
Na Verdi`s aankomst in St. Petersburg bleek dat de componist niet meer wilde samenwerken met de sopraan die al was gecast voor de rol van Leonora. Hierdoor werd de première van La Forza Del Destino 9 maanden uitgesteld.

Deze pagina is bijgewerkt op 16 september 2007