Vogelpest in Koningsbosch
Uit de stemvork van juli 2003
Het begon met enige berichten dat er in hartje Gelderland, in de buurt van
Barneveld, vogelpest was geconstateerd. Nu is Barneveld een naam bij uitstek,
die het synoniem is van kippen en eieren. In straal van 1 kilometer rond het
besmette gebied werden meerdere bedrijven geruimd. De Nederlandse taal heeft er
weer een mooi nieuw woord bij. Geruimd betekent in dit geval dus dat alle
pluimvee dat zich binnen die bepaalde afstand bevond om zeep is geholpen.
Datzelfde woord is ook van toepassing op ander vee. Eerder al zagen we de nare
slachting van koeien en varkens vanwege de MKZ-crisis, de varkenspest en de
gekke koeien ziekte. Deze keer waren dus de kippen en ander pluimvee aan de
beurt.
Na de verdere uitbreiding van de vogelpest werd de hoop gevestigd op de grote
rivieren. Die zouden wel een natuurlijke barrière vormen tegen nog verdere
uitbreiding. Maar ook deze grens hield geen stand. En de ziekte kwam naar
Noord-Limburg. Toen ging het hek van de dam. De besmetting werd op een soort
weerkaart bijgehouden. Het besmette gebied werd steeds groter, met name richting
het zuiden. Uiteindelijk hield die beweging halt in Koningsbosch, bij het
kalkoenbedrijf van één van onze leden. Hij runt het bedrijf samen zijn zijn
broer. Hun bedrijf werd als eerste geruimd.
Moderne stallen zijn met een computergestuurde regelinstallatie uitgerust. Hiermee wordt het klimaat en de ventilatie geregeld, maar ook wordt het gewicht van de dieren geregistreerd. Dit kan, doordat ze over een soort weegbrug lopen. Ook de activiteiten van de dieren en het verbruik van water en voer wordt automatisch bijgehouden. In tegenstelling tot kippen die in kooien zitten opgesloten, lopen kalkoenen door de hele stal. Als er dan een besmetting komt wordt dit razendsnel verspreid. Toen bleek dat het verbruik van water en voer daalde en ook de activiteit van de dieren met 30% afnam was dit de reden om melding te maken bij de daarvoor bestemde instantie.
Dat was op 10 april. Op 11 april werd het bedrijf ‘geruimd’.
Er gelden altijd, en zeker in de tijd van de opkomende vogelpest, allerhande strikte hygiënemaatregelen op en om het bedrijf. Zo worden alle wagens die op het terrein komen ontsmet. Op die manier zou je denken dat er niet zo gauw besmetting op zou kunnen treden. Maar in de voerwagens zitten luchttanks die onder druk wordt gezet om het voer in de silo’s te blazen. Waarschijnlijk heeft daarin een restant lucht gezeten die reeds besmet was. En zoals bekend zijn virussen niet van het formaat dat je ze met een netje kunt vangen en zo is het wellicht begonnen. Overigens: dit is alleen maar een theorie; het is niet bewezen. Maar ergens is het van gekomen.
Als je langer dan 25 jaar met het bedrijf bent opgegroeid en je bent van de ene dag op de andere alles kwijt, dan is dat een klap die hard aankomt. Door alle jaren heen wordt het bedrijf nooit alleen gelaten. Iemand is altijd aanwezig en bij iedere alarmsituatie kunnen de anderen gebeld worden. Emotionele binding met het bedrijf is er altijd. Anders dan men bijvoorbeeld heeft met een hond of een kat, maar de zorg voor de dieren is er altijd en het hoort bij je leven. Na de ruiming was er een begeleidende groep met een coördinator. Hij adviseerde er een tijdje tussenuit te gaan. Dat is ook gebeurd, maar als je dan weer thuiskomt wordt je hard geconfronteerd met de lege stallen en kan en mag je niets doen. Het enige dat mag is afwachten.
De aanschaf van moderne stallen, de benodigde automatisering, het graan en
water, de computers met hun programmatuur vergen een flinke investering. Dus kom
je bij de bank terecht. De maandelijkse termijnen stoppen daarna echt niet,
zelfs niet als je bedrijf geruimd is.
In het kort komt het er op neer dat je een nieuwe lening moet afsluiten om de
lopende kosten, de kosten van levensonderhoud enzovoort te betalen.
Op 14 mei werd begonnen met het schoonmaken, dus mest opruimen. Deze werd eerst
opgeslagen onder zeil en na enige weken afgevoerd naar de vuilverbranding.
Daarna werden de stallen schoongemaakt, gedesinfecteerd en gelucht. De eerste
verwachting was dat half juni een schoonverklaring zou kunnen worden ontvangen.
Vóórdat er echter weer een nieuwe start gemaakt kan worden moet ook het
omliggende gebied officieel vogelpestvrij worden verklaard. Daarom wordt met
behulp van ‘verklik-kippen’ getest of inderdaad geen besmetting meer aanwezig
is. Deze test duurt in totaliteit ongeveer vier weken. Zodoende zal het
waarschijnlijk begin augustus zijn voordat het bedrijf weer echt gestart kan
worden. Er worden dan jonge kalkoenen aangeschaft. Het duurt dan nog weer enkele
maanden alvorens de verkoop daarvan weer geld binnenbrengt.
Voorlopig ligt de Nederlandse kalkoenindustrie voor zeker 60% op z’n gat. Een
beetje troost is er overigens wel, want de geruimde dieren worden voor ongeveer
90% door de staat vergoed, evenals de kosten van ontsmetting. Er is echter geen
vergoeding voor de leegstand.
Vóórdat in Nederland de kalkoenhouderij weer op haar oude peil is zal het zeker
drie of vier jaar duren.
Tijdens de vogelpestepidemie is een veearts door besmetting om het leven was gekomen. Het was dus belangrijk om alle betrokkenen, en met name de getroffen gezinnen, van de nodige medicijnen te voorzien. Toch moest daarvoor een compleet gevecht met de bureaucratie worden gevoerd. De ene instantie schoof de bal door naar de volgende, doch uiteindelijk is dat toch nog goed gekomen. ‘Ach ja, de stallen waren toch leeg en er was tijd in overvloed’.
Grapje.
Wat is het leven zonder een grapje op zijn tijd?
Dus ook in dit geval:
De kippen- andere pluimveebedrijven hadden bij de vogelpest te maken met het RVV (Rijkdienst voor Vee en Vlees). Al gauw werd deze instantie in de volksmond omgedoopt tot: ‘Rijksdienst voor Verspreiding Vogelpest’.
Een leeg kalkoenbedrijf met alle benodigde apparatuur enz. is uiteindelijk geen cent meer waard. Dus om de zaak weer op de rails te krijgen zijn de gebroeders wel verplicht om opnieuw te beginnen met alle moeilijkheden die dat met zich mee zal brengen. Ze hebben echter het voordeel van hun jonge leeftijd gecombineerd met een grote ervaring. Daarmee gaan ze weer aan de slag. Momenteel wordt het bedrijf getest door middel van verklikkippen. Wij, de redactie van de Tweedestemvork, wensen de broers toe dat alles spoedig achter de rug is.
Veel succes!!